Literatura

Wszystkie poniższe pozycje literaturowe są autorskimi publikacjacmi pracowników Katedry i Zakładu Chemii Medycznej przygotowanymi z myślą o studentach, aby ułatwić im zgłębianie tajników chemii oraz biochemii. Udostępnione są za darmo, w formie e-booków (pliki PDF), z których można korzystać zawsze i wszędzie mając ze sobą np. smartfona. Osoby przyzwyczajone do czytania ksiażek papierowych mogą też wydrukować każdą z prezentowanych publikacji. 

Życzymy miłej lektury!

Chemia organizmów żywych. red. Kurzepa J. Radom, 2014

Informacje dotyczące budowy chemicznej organizmów żywych są niejednokrotnie wplecione w poszczególne rozdziały podręczników do biochemii. Niniejsza monografia jest zbiorem opracowań, z których każde dotyczy innego aspektu budowy chemicznej człowieka. Przenosi czytelnika w głąb chemii ludzkiego ciała, w którym spotyka pierwiastki, kwasy, zasady, białka, cukry, tłuszcze oraz dowiaduje się o wzajemnych zależnościach pomiędzy nimi. Osobny rozdział został poświęcony wodzie, jako najważniejszej „cząsteczce życia”. W monografii znajdują się zarówno informacje czysto teoretyczne, jak również odniesienia do nauk medycznych.

Niniejsza pozycja powinna być dobrym wstępem zarówno do biochemii, jak i nauk klinicznych dla szerokiego grona czytelników. 

 

Chemia organizmów żywych. Plik do pobrania (4,3 MB)

 

Podstawy technik laboratoryjnych. Luchowska-Kocot D. Lublin, 2018

Krótkie opracowanie przedstawiające w bardzo przystępny sposób podstawowe techniki stosowane w laboratorium. Omówiona została zarówno analiza jakościowa, głównie pod kątem wykrywania kationów i anionów oraz analiza ilościowa. Spośród ilościowej analizy instrumentalnej przedstawiona została spektrofotometria oraz różne odmiany chromatografii.

 

Podstawy technik laboratoryjnych. Plik do pobrania (14,9 MB)

Prosta biochemia. Kurzepa J. Lublin, 2018

Wiele podręczników dotyczących Biochemii jest bardzo obszernych. Jednocześnie można zadać sobie pytanie ile wiadomości przyswoi student, który na naukę tego przedmiotu ma przeznaczone 10-20 godzin ćwiczeniowych? oraz czy jest w stanie wybrać najważniejsze informacje z kilkusetstronicowej książki? Tak powstał pomysł napisania mini-podręcznika przedstawiającego elementarne podstawy biochemii zawarte w 50 krótkich zagadnieniach. Całość została ubogacona wieloma rycinami i schematami. 

 

Prosta biochemia. Plik do pobrania (5,8 MB)

 

Poziom czy stężenie, oto jest pytanie?

Jak pisać poprawnie: poziom czy stężenie, w odniesieniu do ilości substancji? Często spotykana forma „poziom” stosowana dla określenia „stężenia” jakiejś substancji wydaje się być związana z dosłownym tłumaczeniem angielskiego słowa „level”. W piśmiennictwie anglojęzycznym zwrot np. protein level (tak samo jak glucose level, potassium level itp.) jest stosowany w literaturze i określa w domyśle stężenie określonej substancji. W języku polskim słowo poziom nie powinno być jednak stosowane równoznacznie ze słowem stężenie. Dlatego można powiedzieć „stężenie białka osiągnęło określony poziom” a nie „poziom białka osiągnął określony poziom(?)” lub poprawnie „stężenie potasu jest poniżej poziomu normalnego”, a nie „poziom potasu jest poniżej normy”. Podsumowując, stwierdzenie np. „poziom glukozy” nie brzmi profesjonalnie.

Jak uczyć się biochemii ?

Biochemia nie jest trudna! Jednak niektóre z przemian są bardzo długie i skomplikowane. Aby przyswoić najważniejsze informacje do każdego szlaku biochemicznego staraj się zapamiętać 5 głównych punktów:

  1. nazwa przemiany oraz jej
  2. rola biologiczna. Ważne, aby oba pojęcia łączyć ze sobą np. nazwa – szlak pentozomonoforforanowy; rola – synteza pentoz oraz NADPH+H+.
  3. lokalizacja procesu w komórce oraz organizmie. Komórka jest podzielona błonami biologicznymi na wiele przedziałów (tzw. kompartmentów). W każdym z nich mogą zachodzić różne przemiany. Obecność przedziałów powoduje, że często przeciwstawne procesy nie mieszają się ze sobą, mogą być osobno regulowane. Najważniejsze kompartmenty z punktu widzenia nauki biochemii to cytoplazma, mitochondrium i jądro komórkowe. Również narządy różnią się między sobą specyfiką prowadzonych procesów biochemicznych.
  4. początkowy substrat i końcowy produkt przemiany. Bardzo często na różnego rodzaju sprawdzianach padają pytania typu: "z czego jest syntetyzowany np. cholesterol", "jaki jest końcowy produkt np. glikolizy". Warto pamiętać takie informacje.
  5. reakcja regulatorowa – reakcja której szybkość wpływa na szybkość zachodzenia całego procesu. Organizm wpływa na procesy biochemiczne oddziałując (za pomocą hormonów lub innych związków biologicznie czynnych) właśnie na reakcje regulatorowe. Również leki często działają poprzez wpływ na reakcje regulatorowe określonych procesów.

 

 

Jak pisać raport z ćwiczeń laboratoryjnych?

Na samym początku nasuwa się pytanie: „Po co pisać raport? Czy nie wystarczy wykonać doświadczenie i pokazać wynik asystentowi?”. Wykonanie doświadczenia i jego właściwa interpretacja są podstawą zaliczenia każdego ćwiczenia laboratoryjnego. Należy jednak pamiętać, iż oprócz wykonania zadania przez studenta, asystent ma obowiązek udokumentowania tego faktu. Potrzeba ta wynika chociażby z treści rozporządzenia MNiSW z dnia 9 maja 2012 w sprawie standardów kształcenia na kierunkach m.in. lekarskim oraz lekarsko-dentystycznym, które określa konkretne efekty kształcenia, jakie student musi uzyskać w trakcie nauczania, a znaczna ich ilość dotyczy zdobywania umiejętności. Aby student uzyskał określoną umiejętność musi ją osobiście wykonać. Śladem dokumentującym jej wykonanie jest np. raport. Nie jest to jedyna forma potwierdzająca nabycie umiejętności. W wielu przypadkach stosowana jest obserwacja oraz sporządzenie tzw. arkusza obserwacyjnego, jednak raport napisany w trakcie wykonywania określonego zadania (szczególnie doświadczenia laboratoryjnego) wydaje się pozostawiać najmniej wątpliwości natury „czy student rzeczywiście nabył tą umiejętność?”. Raporty są przechowywane przez cały cykl kształcenia studenta. Jak więc pisać raport? Forma preferowana w Katedrze i Zakładzie Chemii Medycznej składa się z 5 elementów. Opisując wykonywanie doświadczenia najpierw należy podać jego CEL np. wykazanie redukujących właściwości aldehydów. Następnie należy podać jaką METODĘ będzie się stosować, aby uzyskać określony cel. W przytoczonym przypadku metodą będzie próba Tromerra. Jednak w wielu sytuacjach stosowane metody nie mają nazw pochodzących od nazwisk badaczy. Wtedy piszemy: metoda kolorymetryczna, miareczkowanie, chromatografia cienkowarstwowa lub np. reakcja z węglanem amonu (przy wykrywaniu wapnia) bądź reakcja z azotanem srebra (przy wykrywaniu jonów chlorkowych). Następnie należy podać w sposób zwięzły PRZEBIEG EKSPERYMENTU np. po połączeniu aldehydu i wodorotlenku miedzi(II), a następnie ogrzaniu powstaje ceglasty osad tlenku miedzi(I). Podanie nazw odczynników jest niezbędne szczególnie, gdy nie podaje się ich w nazwie metody. Nie ma potrzeby opisywać bardzo szczegółowo każdego kroku doświadczenia np. biorę buteleczkę z wodorotlenkiem miedzi i wlewam niewielką jego ilość do próbówki. Następnie biorę drugą buteleczkę z aldehydem i również wlewam niewielką jego ilość… Każdy przepis do ćwiczenia zawiera szczegółowy opis jego wykonania, dlatego też nie ma potrzeby przepisywania opisu wykonania doświadczenia do raportu. Sporadycznie student zostanie poproszony o umieszczenie w raporcie równania przeprowadzonej reakcji. WYNIK w przypadku metody Tromerra będzie brzmiał: zmiana zabarwienia produktów reakcji na kolor ceglasty. W przypadku miareczkowania również często wynikiem będzie zmiana barwy roztworu, a ilość zużytego titranta będzie służyła do obliczenia określonej wartości np. kwasoty soku żołądkowego lub stężenia witaminy C. W przypadku metod kolorymetrycznych wynikiem będzie konkretna liczba; zarówno uzyskana wartość absorbancji jak i obliczone na podstawie wzorca lub krzywej kalibracyjnej stężenie substancji w roztworze badanym. Podobnie wynik liczbowy będzie np. w metodzie Wohlgemutha. Ostatnim pkt. będą WNIOSKI np. dla próby Tromerra: aldehydy wykazują właściwości redukujące same utleniając się do kwasów karboksylowych. Ważne jest, aby nie mylić wyników z wnioskami, co się nierzadko zdarza nawet w poważnych opracowaniach naukowych.

Życzmy owocnych raportów!

Komunikaty

Zaliczenie z Chemii dla kierunku lekarskiego odbędzie się 17 grudnia, o godz. 11.30, w sali Coll. Maius (ul. Jaczewskiego). Zaliczenie będzie w formie testowej, 80 pytań wielokrotnego wyboru. Przewidziany czas pisania testu <60 min. 


Wykład z Biochemii dla studentów kierunku lekarsko-dentystycznego (temat: węglowodany) odbędzie się 21 listopada o godz. 17.15. Terminy pozostałych wykładów pozostają bez zmian (14 listopada - Oddychanie komórkowe, 28 listopada - lipidy).


Uwaga dla studentów kierunku lekarsko-dentystyczngo!!!

Ze względu na godziny rektorskie w dniu 31.10.2018 roku, temat "Oddychanie komórkowe" będzie realizowany na następnym wykładzie w zaplanowanym terminie.